چکیده فارسی:مقاله حاضر به تبیین یک تئوری نوین در حوزه تئوری های رهبری پرداخته است. بدین منظور با مرور گسترده ادبیات موضوع و شرح تئوری های رهبری اخلاقی که پیش ار این در ادبیات علمی غرب بسط پیدا کرده بود، تئوری نوینی در این حوزه بر اساس موازین اسلامی و سیر منطقی مفاهیم استخراج شده در این حوزه، با عنوان رهبری اخلاق مدار ارائه شده است. برای تبیین تئوری حاضر پس از مطالعات و بررسی گسترده در مورد تشابه و تمایز موجود در ادبیات موضوع در حوزه مدیریت اسلامی و توجه به اینکه در تئوری پردازی و بسط علوم انسانی اسلامی، توجه به خلقت و شناخت انسان بنیان کار محسوب می شود، به تبیین پارادایمی جامع در حوزه مدیریت اسلامی پردخته شده است. سپس بر اساس این پارادایم و با بهره گیری از فلسفه اخلاق اسلامی و همچنین نظر خبرگان حوزه اخلاق، به تعریف و تبیین مفهوم اخلاق کاربردی پرداخته شده است. در نهایت الگوی رهبری اخلاق مدار بر بنیاد تعریف به دست آمده استوار شده است.   چکیده عربی:تتناول هذه المقالة تبیین نظریة جدیدة فی مجال نظریات القیادة. وانطلاقا من ذلک فهی تقدم شرحا موسعا لأدبیات هذا الموضوع وتستعرض نظریات القیادة الأخلاقیة التی کانت قد طرحت فی ما سبق فی الأدبیات العلمیة فی العالم الغربی. وقد استنبطت فی هذا المجال نظریة جدیدة تقوم علی أساس الموازین الإسلامیة والمسار المنطقی للمفاهیم المنتزعة فی هذا المجال، و زعرضت تحت عنوان «القیادة الأخلاقیة» ولأجل شرح وتبیین هذه النظریة، من بعد الدراسة والبحث الموسع حول أوجه التشابه والاختلاف المطروحة فی ادبیات هذا الموضوع فی حقل الادارة الإسلامیة، والنظر إلی هذا الموضوع الذی ینظر من خلاله عند التنظیر وشرح العلوم الانسانیة الإسلامیة إلی خلق الانسان ومعرفة علی أن الأساس والاصل، تأتی علی تبیین نموذج جامع فی حقل الادارة الإسلامیة. وعلی أساس النموذج المستخلص، ومن خلال اعتماد فلسفة الأخلاق الإسلامیة وکذلک آراء ذوی الخبرة فی مجال الأخلاق، یعنی هذا الموضوع بشرح مفهوم الأخلاق المهنیة، ویطرح فی ختام الامر نموذج القیادة الأخلاقیة علی أساس ذلک التعریف الذی تم التوصل إلیه.

چکیده فارسی:امروزه، گسترش بازارها، تنوع محصولات و افزایش تعداد شرکت های تولیدی، فضایی رقابتی را در بازار پدید آورده و درنتیجه شرکت ها ناچار به استفاده از راهبردهایی هستند که سودآوری و ماندگاری بیشتر آنها را در بازار به ارمغان آورد. در این میان، توجه بیش از اندازه به بقای شرکت و سودآوری آن، موجب انحراف توجه مدیران از یک اصل اساسی، یعنی اخلاق در مدیریت فعالیت های بازاریابی می گردد. اهمیت این امر به طور خاص در جوامع اسلامی بسیار چشمگیر است؛ بنابراین شناخت معیارهای اخلاقی اسلام در فعالیت های بازاریابی و عمل به آنها، راهکاری است که نه تنها در چنین جوامعی به دلیل جلب مشتریان بیشتر، سودآوری شرکت ها را افزایش می دهد، ماندگاری آنها را نیز در بازار رقم می زند. بر این اساس، در این پژوهش با هدف شناسایی ارزش های اخلاقی اسلام در مدیریت فعالیت های بازاریابی، با بررسی متون دست اول اسلام (قرآن و روایات)، مجموعه ای از ارزش های اخلاقی مورد تاکید این دین الهی، بررسی و ارائه شده اند. چکیده عربی:أدی اتساع الاسواق، وتنوع المنتجات وتزاید عدد الشرکات الانتاجیة، فی الوقت الحاضر إلی ایجاد اجواء من التنافس، وهذ ما دفع بالشرکات إلی اتباع أسالیب تضمن حصولها علی الأرباح وبقائها فی السوق لمدة أطول. وفی خضم ذلک ادی الاهتمام الفائق عن الحد بمدی بقاء الشرکات ودوامها وکثرة أرباحها إلی صرف أذهان المدراء عن قاعدة أساسیة وهی ضرورة الالتزام بالأخلاق فی ادارة العمل التسویقی. ویکتسب هذا الأمر أهمیة اکیر فی المجتمعات الإسلامیة علی وجه الخصوص. وعلی هذا الاساس تعتبر معرفة المعاییر الأخلاقیة التی وضعها الإسلام للعمل التسویقی، والعمل بها منهجا واسلوبا یضمن استقطاب المزید من العملاء والزبائن للشرکات ویزید أرباحها ویؤدی إلی دوام بقائها فی السوق، وهذا الواقع لا یقتصر علی مثل هذه المجتمعات فقد وانما یتعداها إلی غیرها أیضا. واستنادا إلی ذلک وبغیة التوصل إلی القیم الأخلاقیة فی حقل ادارة العمل التسویقی، فقد تولی هذا البحث طرح وشرح مجموعة من القیم الأخلاقیة التی یزکز علیها الإسلام عن طریق التقصی والتحقیق فی النصوص الإسلامیة الأصیلة وهی القرآن والأحادث الشریفة.

چکیده فارسی:متنبی از شاخص ترین شعرای دوره عباسی است که اندیشه، زبان و طرز بیان او، چهره ای متمایز و بی مانند از او ساخته است. تاکنون شرح های بسیاری بر دیوان وی نگاشـته شده و کتاب های فراوانی در زمینه شخصیت و نقد اشعارش به چاپ رسیده است. در این جستار برآنیم تا با نگاهی متفاوت به نمونه هایی از مضامین ارزنده اخلاقی و انسانی موجود در اشعارش بپردازیم، باشد که بتوان با بهره برداری صحیح از آنها قدمی در راه تکامل و ارتقای معنوی و مادی خویش برداشته باشیم و به شکوفایی شخصیت اخلاقی و تکامل روحی نایل آییم. چکیده عربی:لدراسة شعر أبی الطیب المتنبی خطوط کثیرة منها دراسات قائمة علی بیان أهم الأغراض الشعریة فی دیوانه أو منها ما تناولت ترجمته أو ممدوحیه. فکان من الطبیعی و أنا أبحث فیما یفید أن أقف عند خط جدید فی دراسة أشعاره، فاخترت القیم الأخلاقیة فی شعره. و خلال تتبعی شعر المتنبی لاحظت أن مجموع بعض آرائه تشکل فصلا خاصا فی التربیة الفاضلة، و تربیة المثل العلیا التی تدفع النفوس إلی سبیل الرشاد و الخیر، و العلو بها نحو أهداف یسعی إلیها المفکرون و الأدباء. فدراستنا هذه تسعی إلی عرض محاولات الشاعر فی نقل تجاربه التی مر بها کما هی، لتعبر عن ملاحظاته التی استکشفها، و تنقل تلک التجارب و النظرات علی أنها بناء من التعالیم و القیم الأخلاقیة و القواعد السلوکیة.

تستحضر خطبة الغدیر، کفعل وسلوک قیادی، أسس الإدارة والقیادة نظیر: حمد الله والثناء علیه، والتوحید النظری والعملی، والاعتقاد بالحاکمیة الإلهیة وعنایته الخاصة بالإنسان وقدراته، وتستدعی مدالیل القیادة من قبیل: السلطة، والإشراف، والتنصیب، وتعیین مراتب الأفراد ومواقعهم على,صعید المنظومة وسلسلتها التراتبیة، وتشکّل مصدرًا ثرًّا وقیّمًا لترسیم خصائص الإدارة والقیادة عند النبی الأکرم| مثل: الإیمان بالله والملائکة والکتب السماویة وأنبیاء الله، والعبودیة لله، والعلم اللدنی الواسع، والشفافیة والتوثیق، وکتم الأسرار، والصفاء، والمداراة والسماحة فی التعامل مع الأتباع. أهمیة البحث الراهن نابعة من کونه یسعى,بأسلوب مکتبی یعتمد وصف وتحلیل التعالیم الدینیة والتأکید على,دراسة النصّ والفهم المنتظم لخطبة الغدیر إلى,إضاءة خصائص الإدارة والقیادة عند النبی الأکرم|. یوضّح مسار البحث أنّ خصائص الإدارة والقیادة التی تفرزها خطبة الغدیر تنطوی على,نتائج منسجمة قابلة للتعمیم وذلک لوجود ارتباط ذی مغزى,بالقیادة نفسها وامتلاک وظائف محدّدة وبارزة وعملانیة؛ وهی نتائج تُظهر التباین والتمایز ونقاط القوة فی مواصفات الإدارة والقیادة عند النبی الأکرم| مقارنة بخصائص الإدارة کما تعوّدنا علیها فی الأدبیات المتداولة.

یتناول البحث مفهوم  “الصنع” فی القرآن الکریم ودوره فی تربیة الإنسان، مع الترکیز علی الآیات الواردة فی النبی موسی علیه السلام کنموذج، ویهدف البحث إلی فهم تأثیرها فی تربیة الإنسان من خلال الآیات القرآنیة ذات الصلة. یتبع البحث منهجاً وصفیاً تحلیلیاً لاستعراض وتحلیل الآیات التی تتناول مفهوم الصنع فی القرآن الکریم، مع الترکیز علی السیاق وأسباب النزول. تم استخدام مفردة «صنع» ومشتقاتها 20 مرة فی القرآن الکریم، وتم تقسیم الآیات التی تتناول هذا المفهوم إلی قسمین، قسم یختص بأفعال الله تعالی وآخر یختص بأعمال الإنسان. یُرتبط مصطلح  “الصنع” مباشرةً بالله تعالی فی بعض الآیات، بینما یوضح البحث دور الصنع فی تربیة الإنسان من خلال تدبیر الله واختیاره للأنبیاء والرسل. من خلال تحلیل الآیات من سورة طه، قدم المفسرون تفسیرات متنوعة حول مفهوم الصنع ودورها فی تربیة النبی موسی علیه السلام. ویظهر البحث الدور الإلهی فی تربیة المدیر والقائد الإلهی، ویعکس هیکلًا تعبیریًا یُستخدم لتمجید الله وتکریم الأنبیاء. من خلال البحث، توصلنا إلی عدة نتائج مهمة أولاً، یُظهر تفسیر مفهوم الصنع فی القرآن الکریم ترکیزاً علی القرب الإلهی والاختیار الإلهی للأنبیاء والرسل. ثانیاً، یبرز دور الصنع فی تربیة الإنسان بالنظر إلی تجلیاتها فی حیاة النبی موسی علیه السلام، وأخیراً، یعکس هذا التصویر الإلهی هیکلًا تعبیریًا یُستخدم لتمجید الله وتکریم الأنبیاء فی إطار العقیدة الإسلامیة.

یعتبر نهج البلاغة وتعالیمه السامیة ساحة أخلاقیة. وتستند جمیع کلمات الإمام علی (ع) فی مختلف المواقف إلى جوهر الأخلاق والعقل. وقد أثیرت قضایا الاهتمام بالغایة ونتائج الأمور الأخلاقیة فی العدید من الحالات من نهج البلاغة. وبالنظر إلى أن الغایة الأخلاقیة هی من النظریات الأخلاقیة المعیاریة التی تبحث عن معیار القیم الأخلاقیة فی نتائج الفعل الخلقی، ومن خلال التحقیق فی المدرسة الأخلاقیة للإمام نلاحظ أن توجد للغایة مؤشرات یمکن أن ترتبط بوجود العلاقة بین الواجبات الأخلاقیة وثمار أفعال الواجبات وضرورة تلک الأفعال والنزعة الأخرویة التی تشمل التدقیق فی الاعمال والثواب والعقاب. ومن ناحیة أخرى ، مع المفاهیم الأخلاقیة الغائیة فی نهج البلاغة، لم یلجأ الإمام أبدًا لأیة مخالفات لکسب المزید من الأرباح. فی هذه المقالة، سنستعین بالمنهج الوصفی لفحص العوامل المذکورة فی کلام الإمام علی (ع) من وجهة نظر نهج البلاغة.

ما فتأت المجتمعات البشریة تواجه علی مرّ التاریخ العدید من التحدیات الفردیة والاجتماعیة. ویلعب المسؤولون فی کل عصر دورًا کبیرًا فی استقرار أمن المجتمع ورفاهیته أو عدمه من خلال اختیار الأسالیب الإداریة. تهدف هذه الدراسة إلی تحلیل أسالیب الإدارة لدی أمیر المؤمنین علی× فی مواجهة تحدیین اجتماعیین رئیسیین، أعنی: الانحرافات الدینیة والمحسوبیة، بالترکیز علی سیرته العملیة. یعدّ الإمام علی× نموذجًا متکاملًا فی الإدارة الإسلامیة، فقد استخدم أسالیب متنوعة فی التصدی للانحرافات. کان× یحاول أولًا تصحیح انحرافات الأفراد من خلال الحوار والمنطق، وإذا لم یجدِ ذلک نفعًا، کان یتخذ إجراءات أکثر حزمًا. وفی مواجهة المحسوبیة، أنشأ الإمام نظامًا رقابیًا دقیقًا، وعیّن أفرادًا أکفاء، وتعامل بعدل مع المخالفین دون اعتبار للعلاقات الشخصیة، مقدمًا نموذجًا فریدًا للإدارة العادلة. اتبعت هذه الدراسة المنهج الوصفی التحلیلی، مع الاعتماد علی مصادر تاریخیة وحدیثیة معتبرة لدی الشیعة وأهل السنة. تظهر النتائج أن المحاور الرئیسیة للإدارة العلویة کانت العدالة، الشفافیة، المساءلة، والالتزام بالمبادئ الإلهیة. تکمن أهمیة هذه الدراسة فی استخلاص نماذج تطبیقیة من سیرة الإمام علی× لحل المشکلات المعاصرة. یمکن أن تساعد أیضًا القادة وصناع القرار فی مکافحة الفساد الإداری والانحرافات الاجتماعیة، مما یمهد الطریق لإقامة مجتمع سلیم وعادل.

چکیده فارسی:یکی از حوزه های سازمانی که اخلاقیات باید در آن جاری باشد، فناوری اطلاعات است که به عنوان یک ابزار قدرتمند و در حال رشد بر فضای کنونی جوامع و سازمان ها غلبه کرده و با تاثیر در همه ابعاد زندگی انسان ها، ساختار و رفتارهای اجتماعی را تغییر داده است. از سوی دیگر، عدم موفقیت مدیران و تصمیم گیران در سازمان دادن به اصول اخلاقی در زمینه به کارگیری فناوری اطلاعات، هر موفقیت دیگری در سازمان را خدشه پذیر می کند. در این مقاله ضمن مفهوم شناسی اخلاق، ابعاد اخلاق کاری و سازمانی استخراج و نیز مفهوم جو کاری اخلاقی در سازمان ها، راهکارهای ایجاد جو کاری اخلاق مدار در به کارگیری فناوری اطلاعات بررسی می شود.   چکیده عربی:إن علم الأخلاق، فضلا عن منطلقه الفلسفی العریق، حظی بالاهتمام فی الادارات مذ أن وجد الناس أنفسهم أمام الکثیر من الرذائل فی العمل الإداری. فمن جهة یعد السبب الأساسی للاهتمام بهذا الموضوع القیمی فی العمل الإداری، هو السلوک المنحرف للعاملین و عدم الالتزام بالاصول الأخلاقیة. و من المجالات الإداریة التی ینبغی ان تراعی فیها الجوانب الأخلاقیة، هی تقنیة المعلومات، بصفتها واحدة من الادوات القویة والمتنامیة ذات الهیمنة علی الاجواء الحالیة علی المجتمعات والادارات، و قد غیرت المکونات الاجتماعیة والسلوک الاجتماعی من خلال تأثیرها فی جمیع جوانب حیاة الناس. هذا من جهة، و من جهة أخری فان اخفاق المدراء و اصحاب القرار فی وضع الاصول الأخلاقیة فی مجال استخدام تقنیة المعلومات، ینتقص من أی نجاح آخر تحرزه تلک الإدارة. فی هذه المقالة یتم تسلیط الضوء علی مفهوم الأخلاق، و تستخرج خلال ذلک الأخلاق المهنیة والإداریة، و کذلک مفهوم جو العمل الأخلاقی فی الإدارات، و سبل ایجاد جو عمل أخلاقی فی استخدام تقنیة المعلومات.

چکیده فارسی:ابزار عقل برای اندیشیدن به شیوه منطقی، و هوش برای اندیشیدن به شکل انتزاعی، از مواهب خدادادی است. مکاتب مختلف بشری به گونه های متفاوتی به تبیین انسان و ویژگی های او پرداخته ولی از شناخت و تبیین همه جانبه درمورد انسان ناتوان بوده اند. اما دین اسلام به انسان به عنوان موجودی چند بعدی و دارای کارکردهای اخلاقی، توجه ویژه ای دارد. اسلام برای مدیریت رفتار انسانی، مومنان را به خودآگاهی، خودسازی و تهذیب و شناخت فضیلت ها و زیبایی های اخلاقی تشویق می کند که مقدمه ای برای خداشناسی است. این کنترل رفتارهای درونی و بیرونی، همان مدیریت هوش هیجانی است. هوش هیجانی یکی از مسائلی است که مدتی است بشر امروزی به آن توجه کرده، ولی اسلام از قرن ها پیش به زندگی بشر در ابعاد مختلف نگریسته است. قرآن کریم، نهج البلاغه، احادیث و روایات به عنوان مهم ترین منابع علمی اخلاقی و تربیتی اسلام، در کنار دیگر امور زندگی، قابلیت ها و کارکرد هوش هیجانی را برای انسان ها به ویژه مومنان یادآور شده اند تا از طریق مدیریت عواطف و هیجانات در فعالیت های روزمره و رفتارهای انسانی به خصوص در تعامل با انسان ها به هدف غایی خلقت خود نزدیک شوند.   چکیده عربی:العقل اداة للتفکیر بشکل منطقی، والذکاء کوسیلة للتفکیر الانتزاعی من الهبات الالهیة. التعالیم الاسلامیة تعیر أهمیة خاصة للانسان باعتباره موجودا متعدد الابعاد وذا نوازع أخلاقیة. ولأجل ضبط السلوک الانسانی، حث الاسلام المؤمنین علی الوعی، و بناء الذات، و تهذیب النفس، و معرفة الفضائل ومحاسن الأخلاق، کمقدمة لمعرفة الله وللتوحید. و هذا الضبط للسلو ک الداخلی والخارجی هو ما یسمی بادارة الذکاء الانفعالی. إن الذکاء الانفعالی واحد من القضایا التی اخذ الانسان المعاصر یرکز اهتمامه علیها منذ مدة من الزمن، فی حین ان الاسلام کان قد التفت الی مختلف جوانب حیاة الانسان منذ قرون خلت. و یمثل القرآن الکریم، والاحادیث النبویة، و نهج البلاغة، والروایات المنقولة عن الأئمة أهم المصادر العلمیة والأخلاقیة والتربویة فی الاسلام، و هی إلی جانب سائر الشؤون الحیاتیة تذکر الانسان بقدرات و وظائف الذکاء الانفعالی بشکل عینی و ملموس، لکی یتسنی عن طریق ادارة العواطف والانفعالات فی النشاطات الیومیة والاعمال الانسانیة، و خاصة فی التعامل مع الناس، التقرب إلی الهدف الغائی للخلقة.